Τελ Αβίβ, 2014
Ήταν ένας σκοπός για μένα, για να γνωρίζω τι συμβαίνει
Το βιβλίο είναι στα εβραϊκά.* Πολύ καιρό σκεφτόμουνα να γράψω αλλά δεν ήξερα πώς γίνεται, δεν γνώριζα όλο αυτό. Αφού βγήκα στην σύνταξη άρχισα να ανακαλύπτω τις οικογενειακές ρίζες και τις ρίζες της ομάδας. Έκανα μια μεγάλη έρευνα ψάχνοντας πράγματα για αυτή την ομάδα των Εβραίων Ισπανών υπηκόων που ήμασταν και γνώρισα τον καθηγητή Χαΐμ Άβνι που γνώρισες εκείνη τη βραδιά. Αυτός ερεύνησε πολύ πάνω σε αυτό το θέμα και μου έδωσε κάποιες λίστες που μπορούσα να πάω στο Γιαντ Βασέμ και στην Εθνική Βιβλιοθήκη και όλα αυτά, και βρήκα τη λίστα των τριακοσίων εξήντα επτά Ελλήνων Εβραίων Ισπανών υπηκόων που πήγαν στο Μπέργκεν-Μπέλζεν. Και αυτό μου έδωσε μεγάλο κουράγιο να ξεκινήσω να μάθω πού βρίσκονται αυτοί οι άνθρωποι. Καθώς έμενα σε ένα μέρος όπου ζούσε μεγάλο μέρος της ομάδας, άρχισα να σημειώνω: αυτός ο άνθρωπος μένει εκεί, αυτός δεν μένει εκεί, αυτός παντρεύτηκε με αυτή, έκανα μεγάλη έρευνα. Βρήκα επίσης τη λίστα με τους Εβραίους που έφτασαν στην Καζαμπλάνκα, γιατί στην Καζαμπλάνκα δεν ήμασταν μόνο εμείς, ήρθαν ίσως κι άλλοι Εβραίοι της Ισπανίας, της Σεβίλλης και από πολλά μέρη, και επίσης βρήκα τη λίστα που οι άνθρωποι της Joint μας έδιναν παρά [χρήματα] στην Ισπανία. Όλα αυτά τα έβαλα σε έναν πίνακα: το όνομα του ανθρώπου, πού βρίσκεται εδώ, πού βρίσκεται εκεί, πού βρίσκεται.
[…]
Αυτό που έχει [το βιβλίο], υπάρχει [υλικό] πάνω στην οικογένεια, υπάρχει η ιστορία της Ελλάδας, των Εβραίων της Ελλάδας, τα πάντα, υπάρχει η ζωή στο Τελ Αβίβ, υπάρχουν οι σπουδές μου, ο γάμος μου, η οικογένεια της γυναίκας μου και στο τέλος υπάρχουν όλες οι φωτογραφίες από αυτό που κάνω στο Ρεκανάτη. Αυτό είναι το βιβλίο…
Πολλά χρόνια, πολλά χρόνια. Δεν το έκανα με σκοπό να τα δώσω, ήταν ένας σκοπός για μένα, για να γνωρίζω τι συμβαίνει.
*Πρόσφατα εκδόθηκε το βιβλίο Επιστροφή στην Ισπανία. Ιστορία της ζωής του επιζώντα του Ολοκαυτώματος Γιεούντα Σαπόρτα, κείμενο & επεξεργασία: Ρονίτ Κέρεν, Κέντρο Εβραϊκής Κληρονομιάς Θεσσαλονίκης και Ελλάδας «Leon Recanati», Πέταχ Τίκβα 2020.